عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

54

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

قليلى در كرمان و همدان و ساير بلاد ايران موجود است ، لكن روزبروز از جمعيتشان مىكاهد . اين طايفه مرحوم حاجى محمد كريم خان كرمانى قاجار را ركن رابع دانند ، يعنى ركن اول خداى تعالى است و ركن دوم خاتم انبيا و ركن سوم على مرتضى عليهما السّلام و ركن چهارم حاجى محمد كريم خان است ، كنايت از اين‌كه عالم به وجود اين چهار كس برپا و ثابت مىباشد . عقيدهء آنها در بعضى مواد مذهبى مانند عقيدهء حكماى الهى است و اعتقادشان اين است كه بعد از مرگ ، اين بدن عنصرى به ثواب و عقاب نرسد بلكه قالب مثال در معرض ثواب و عقاب باشد . حاجى محمد كريم خان چند كتاب نوشته از جمله كتاب ارشاد العوام است . شيخيهء متشرعهء كرمان را بالاسرى گويند . و الله اعلم . عيد ميلاد همايونى در روز چهاردهم جمادى الاخرى 1314 كه روز ميلاد مبارك اعلىحضرت همايونى بود تمام وزراى مختار خارجه به خاكپاى مبارك تشرف جستند . منيف پاشا سفير كبير از طرف هيئت سفرا تبريك را به لغت فرانسه عرض كرد . در آن روز به هريك از وزراى مختار آلمان و اطريش و ايطاليا و بلژيك يك قطعه نشان شير و خورشيد درجهء اول خارجه و يك رشته حمايل سبز مرحمت شد و برحسب معمول ، تمام شاهزادگان را دعوت كرده ، در حضور مبارك صرف ناهار نمودند و از دست مبارك همايونى نفرى يك اشرفى به اسم عيدى گرفتند . بعدازظهر سلام عام در پيشگاه عمارت بلور منعقد شد . تمام طبقات به حضور مبارك تشرف جستند . مخاطب سلام شاهزاده جهانسوز ميرزاى امير نويان « 1 » بود . ساير مراسم عيد به عمل آمد . پس از آن ، اعلىحضرت همايونى در اطاق بريليان ايستاده ، افواجى كه به ولايات مأمور شده بودند از خاكپاى مبارك گذشته ، مورد التفات آمدند و راپورت شغل و مأموريت خود را عرضه داشتند و هم در آن روز از امپراطوران ممالك فرنگ تلگرافات تبريك و تهنيت به مقام منيع سلطنت ايران نمودند . شب عيد ميلاد همايونى در شب چهاردهم ماه جمادى الاخرى 1314 كه شب ميلاد اعلىحضرت همايونى

--> ( 1 ) . پسر فتحعلى شاه . تصوير او در كتاب رجال ناصرى ، تأليف دوستعلى خان معير الممالك آمده است .